Markanız Taklit Edildiğinde Atılacak Adımlar

Bir pazaryerinde geziniyorsunuz ve işte oradalar: hiç üretmediğiniz bir ürünün üzerinde markanızın adı ya da kendi müşterilerinizin bile hangi ilanın gerçek olduğunu sormaya başladığı kadar benzeyen bir logo. İlk içgüdü, o gece öfkeli bir mesaj yazıp göndermektir. Bu içgüdü çoğu zaman elinizdeki en pahalı hamledir. Kazançlı çıkan marka sahipleri taklidi bir refleks olarak değil, bir sıra olarak ele alır ve her adımı soğukkanlılıkla, arkasında bir kayıt zinciri bırakarak verir.

Bir marka, ancak onu savunma biçiminiz kadar güçlüdür. İyi haber şu ki bu savunma nadiren mahkemede başlar. Taklitlerin çoğu, hangi kolu hangi sırayla çekeceğini bilen sahipler tarafından çok daha öncesinde çözülür. İlk ekran görüntüsünden son çareye uzanan bu basamakları izleyerek, taklide aşırıya kaçmayan ya da boşa zaman harcamayan, tehdide birebir oturan bir yanıt verebilirsiniz.

Harekete geçmeden önce hakkın gerçekten sizde olduğunu doğrulayın

İlk soru, taklitçinin ne yaptığı değildir. İlk soru, neye sahip olduğunuzdur. Her hak arama hamlesi tescilinizin üzerinde durur; bu yüzden başka her şeyden önce, sahip olduğunuz markanın tam halini, kapsadığı mal ve hizmet sınıflarını ve tescilin hâlâ yürürlükte ve güncel olup olmadığını netleştirin. Tescilli bir marka, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında, karıştırılmaya yol açacak kadar benzer bir kullanımı durdurmanız için size temiz bir yasal zemin verir. Marka hiç tescil edilmemişse, süresi dolmuşsa ya da taklitçinin sattığı mallardan farklı sınıflarda duruyorsa, seçenekleriniz daralır, elinizi güçlendiren koz zayıflar ve bu durum sonraki her kararı değiştirir.

Bu aynı zamanda benzerlik konusunda dürüst olma anıdır. Gerçek bir ihlal, karıştırılma ihtimaline dayanır: benzer işaret, benzer ya da ilişkili mallar, aynı alıcılar. İlgisiz bir sektörde sadece markanıza benzeyen bir isim hiç ihlal olmayabilir. Önce onların kullanımını kendi tescilinizle eşleştirin; çünkü gerçekte sahip olmadığınız bir hakka dayanan bir talep, güçlü bir konumu zayıf bir konuma çevirmenin en hızlı yoludur. Tescilin söz konusu malları kapsayıp kapsamadığından emin değilseniz, o boşluğu tam olarak bir marka tescili incelemesi, siz tırmanmaya para harcamadan önce netleştirir.

Onları uyarmadan önce delil dosyasını oluşturun

En sık yapılan tek hata, taklitçinin ne yaptığını kayda almadan onu uyarmaktır. Bir şikâyet sezdikleri an ilan değişir, paylaşım silinir, ambalaj yeniden çekilir ve ihtiyaç duyduğunuz kanıt buharlaşır. Önce toplayın, sonra iletişime geçin.

Her ihlal eden kullanımın tarihli ekran görüntülerini alın: ilan, mağaza, sosyal medya profili, ambalaj, reklam. Bağlantı adreslerini ve satıcı ya da hesap kimliğini kaydedin. Önemli olduğu yerde bir numune satın alın; böylece elinizde fiziksel ürün ve malları bir tarihe ve bir satıcıya bağlayan bir fatura olur. Çevrimiçi kullanımlarda, zaman damgalı bir kayıt ya da noter tespiti, ileride bir telefon fotoğrafından çok daha fazla ağırlık taşır. Amaç; kimin, hangi işareti, hangi mallar üzerinde, ne zamandan beri ve kime sattığını tartışmaya yer bırakmadan gösteren bir dosyadır.

Taklitlerin çoğu davayla değil, iyi tartılmış bir ihtarnameyle biter

Hak doğrulandıktan ve deliller kayda alındıktan sonra, çoğu durumda ölçülü ilk temas resmi bir uyarıdır. Bir ihtarname karşı tarafa kim olduğunuzu, neye sahip olduğunuzu, neyi yanlış yaptığını ve ne zamana kadar ne yapmasını istediğinizi bildirir. Doğru gönderildiğinde mesele sessizce çözülür: pek çok taklitçi, markanın tescilli olduğunu ve sahibinin dikkat kesildiğini öğrendiği an geri adım atar.

İhtarnamenin işe mi yarayacağını yoksa geri mi tepeceğini üslup ve doğruluk belirler. Haklarınızı abartır, imkânsızı talep eder ya da açamayacağınız bir davayla tehdit ederseniz, tecrübeli bir muhatap blöfü görür ya da daha kötüsü, ihlal etmediğine dair bir tespit davası açar. Gerçek tescilinize dayanan, ölçülü ve somut bir talebi görmezden gelmek çok daha zor, göndermek çok daha güvenlidir. Türkiye'de bunun resmi yolu noter aracılığıyla çekilen bir ihtarnamedir; bu aynı zamanda karşı tarafı uyardığınıza dair tarihli bir kayıt oluşturur ki uyuşmazlık tırmanırsa bu önem taşır. Düzgün hazırlanmış bir marka ihtarnamesi, taklit hikâyelerinin çoğunun hem başlaması hem de bitmesi gereken yerdir.

Bir ihtarname neyi vaat etmeli, neyi etmemeli

Tescil numarasını ve sınıfları belirtin, ihlal eden kullanımı tam olarak tanımlayın, net bir süre koyun ve istediğiniz tedbiri adıyla yazın: kullanımı durdurmak, ilanı kaldırmak, ihlal eden stoğu teslim etmek, satışların hesabını vermek. Uydurma tazminat rakamları yazmayın, değerlendirmediğiniz cezai sonuçlarla tehdit etmeyin ve blöf gibi okunacak kadar kısa bir süre tanımayın. Mektup, sürdürmeye tamamen hazır olduğunuz bir sürecin başlangıcı gibi tınlamalı; çünkü bazen onu gerçekten sürdürmeniz gerekecektir.

Taklit bekleyen bir başvuruysa, süresi içinde itiraz edin

Her tehdit çoktan raftaki bir ürün değildir. Bazen taklit, TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) nezdinde işlem gören, herkesin itirazına açık biçimde yayımlanmış bir marka başvurusu olarak ortaya çıkar. Burada en temiz savunma, başvuru sahibine bir mektup değil, doğrudan kuruma yapılan resmi bir itirazdır. Bir marka yayımlandığında, üçüncü kişilerin ona itiraz etmek için belirli bir süresi vardır; karıştırıcı bir markayı hiç tescil edilmeden durdurmak, sonradan onu geri almaktan çok daha ucuz ve temizdir.

Aylar öncesinde yaptığınızın bu kadar önemli olmasının nedeni de budur. Yayımlanmış bir başvuruya ancak varlığından haberdarsanız itiraz edebilirsiniz; markanızla çakışan başvurular ise kimse size haber vermeden sürekli ortaya çıkar. Sürekli bir marka izleme hizmeti, bu başvuruları itiraz süresi henüz açıkken önünüze getirir ve kaçıracağınız bir süreyi sıradan bir karara dönüştürür. Bir izleme, çakışan bir başvuruyu zamanında işaretlediğinde, bir yayına itiraz taklidi sicil aşamasında, sonradan mahkemede mücadele etmeniz gereken tescilli bir hakka dönüşmeden durdurabilir.

Dava ve ceza yolu basamağın tepesidir, ilk basamağı değil

Bir ihtarname görmezden gelindiğinde, taklit kasıtlı ve ticari olduğunda, gerçek para ya da pazar payı eriyip gittiğinde, uyuşmazlık ihtisaslaşmış fikri ve sınai haklar mahkemelerine taşınır. Orada tescilli bir markanın sahibi kullanımın durdurulmasına yönelik tedbir, ihlal eden malların el konulup imha edilmesini ve uğranılan zararın tazminini talep edebilir. Kasıtlı taklitçilik ayrıca cezai sorumluluk da doğurabilir ki bu farklı ve daha ağır bir hattır. Bu araçlar güçlüdür; aynı zamanda altlarındaki her şeyden daha yavaş ve daha masraflıdır ve tam da bu yüzden basamağın en altında değil, en tepesinde dururlar.

Davayı kazandıran disiplin, alt basamaklarda uyguladığınız disiplindir. Yürürlükteki bir tescil, temiz bir delil dosyası ve belgelenmiş bir ihtarname, bir davanın üzerine kurulduğu temeldir. Hakkını doğrulamadan ya da kanıtını korumadan önce davaya sarılan sahipler, çoğu zaman odadaki en güçlü silahın, kullanmaya en az hazır oldukları silah olduğunu görür.

Süreci uygulayan sahip, tepki veren sahibi geçer

Taklit kişisel hissettirir ve insan ona hızla, öfkeyle yanıt vermek ister. Kazanan sahipler ona düzenle yanıt verir. Hakkı doğrulayın, delili kayda alın, ölçülü bir ihtarname gönderin, tehdit henüz bir başvuruyken sicilde itiraz edin ve mahkemeyi gerçekten ihtiyaç duyan davalara saklayın. Her basamak bir üstündekinden daha ucuz ve daha hızlıdır ve uyuşmazlıkların çoğu yukarıya pek tırmanmak zorunda kalmaz.

Şu anda bir şey markanızı taklit ediyorsa, ilk hamle marka tescilinizin tam olarak neyi kapsadığını doğrulamak ve temas kurmadan önce delili korumaktır. Bundan sonrası için ekibimiz yanıtı tehdide göre ayarlayabilir; ihtarnameden itiraza, oradan mahkemeye kadar, taklide onu gerçekten bitiren adımla karşılık verirsiniz.