Marka lisansı ve marka tescil farkı

Marka lisansı ve tescil farkı nedir?

Marka tescili hangi hakları sağlar?

Marka tescili, işaretin belirlenen mal veya hizmetler için marka sahibi adına korunmasını sağlar. Marka lisansı ise bu hakkın sahibini değiştirmeden başka bir işletmeye kullanım yetkisi tanır. Örneğin kendi kahve markasını tescil ettiren işletme, sözleşmeyle başka bir üreticiye bu markayı belirli ürünlerde kullanma izni verebilir. Üretici, izin verilen kullanımı gerçekleştirir; sırf lisans aldığı için markanın sahibi veya ortağı olmaz.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 7. maddesi, tescilden doğan hakları marka sahibine tanır. Bu haklar, şartları oluştuğunda aynı veya benzer işaretlerin izinsiz kullanımının önlenmesini istemeyi kapsar. Koruma her sektörde sınırsız bir kelime tekeli oluşturmaz; mal veya hizmetlerin kapsamı, işaretlerin benzerliği ve gerektiğinde karıştırılma ihtimali değerlendirilir. Şirket unvanı veya alan adı kaydı da tek başına marka tescilinin yerini tutmaz. [SMK madde 7](https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/16609)

Lisans almak markayı satın almak mıdır?

Lisans almak, markayı satın almak anlamına gelmez. Markanın sahipliğini edinmek isteyen işletme için değerlendirilecek işlem devirdir. Devir, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin tamamı ya da bir kısmı bakımından yapılabilir. Lisans ilişkisinde ise kullanımın konusu, sınırları ve süresi sözleşmeye bağlıdır. Bu nedenle sözleşmenin başlığından önce sağladığı yetkiye bakılmalı; kullanım izni ile hak sahipliğinin geçirilmesi birbirinden açıkça ayrılmalıdır.

• Tescil. İşaretin marka sahibi adına kanuni koruma kazanmasına yönelik işlemdir.
• Lisans. Marka sahibinin, belirlenen koşullarla başkasına kullanım yetkisi vermesidir.
• Devir. Marka hakkının tamamının veya belirli mal ve hizmetlere ilişkin kısmının başka bir hak sahibine geçirilmesidir.

Sicil kaydı sahipliği değiştirmez. Lisansın TÜRKPATENT siciline kaydedilmesi, lisans alan adına yeni bir marka tescili oluşturmaz.

Marka lisansı türleri nelerdir?

İnhisari lisans ne demektir?

İnhisari lisans, sözleşmeyle belirlenen kapsamda kullanım yetkisinin tek lisans alana bırakılmasıdır. Marka sahibi bu kapsamda başka bir kişiye lisans veremez; kendi kullanım hakkını açıkça saklı tutmamışsa markayı kendisi de kullanamaz. Bu yüzden marka sahibinin mevcut satış faaliyetleri, çevrim içi mağazası ve doğrudan müşterileri sözleşmede dikkate alınmalıdır. Yalnızca tek yetkili satıcı ifadesinin kullanılması, tarafların bütün kullanım sınırlarını açıklamaya yetmeyebilir.

İnhisari olmayan lisans nasıl işler?

İnhisari olmayan lisansta marka sahibi markayı kullanmaya devam edebilir ve başka işletmelere de lisans verebilir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kanunun kabul ettiği lisans türü budur. Lisans alanın belirli bir bölgede tek kullanıcı olmayı beklemesi, bu beklentiyi kendiliğinden hukuki hakka dönüştürmez. Bölge, ürün grubu ve satış kanalı bakımından istenen münhasırlık açıkça düzenlenmeli; mevcut lisanslarla yeni sözleşmenin çelişip çelişmediği incelenmelidir. [SMK madde 24](https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/16609)

Marka lisansı sözleşmesi nasıl hazırlanır?

Lisans sözleşmesinde noter onayı gerekir mi?

SMK'nin 148. maddesine göre lisans sözleşmesi yazılı yapılmalıdır. Aynı maddede devir sözleşmeleri için öngörülen noter onayı şartı, lisans sözleşmesinin genel geçerlilik şartı değildir. Tarafların kimliği, imzaları ve imzalayan kişilerin temsil yetkisi kontrol edilmelidir. Bir şirketin markasını şirket ortağının kişisel olarak lisansa vermesi gibi durumlarda, sicildeki hak sahibiyle sözleşmedeki lisans verenin neden farklı olduğu açıklığa kavuşturulmadan işlem tamamlanmamalıdır. [SMK madde 148](https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/16609)

Lisans sözleşmesinde hangi hükümler bulunmalı?

Sözleşme, kullanılacak markayı ve izin verilen faaliyeti tereddütsüz tanımlamalıdır. Yalnızca Nice sınıf numarasının yazılması yerine, lisansa konu mal veya hizmetlerin açıkça belirtilmesi uyuşmazlık riskini azaltır. Üretim, ambalajlama, reklam ve internet üzerinden satış aynı ticari ilişkinin parçaları olabilir; ancak tarafların bunlara ilişkin yetkileri ayrıca açıklanmalıdır. Sözleşmeyle tanınan izin, markanın mevcut tescil kapsamını genişletmez veya başka kişilere ait hakları ortadan kaldırmaz.

• Marka ve kapsam. Marka örneği, başvuru veya tescil numarası, izin verilen mal ve hizmetler belirtilmelidir.
• Kullanım sınırları. Bölge, satış kanalları, lisans türü ve marka sahibinin saklı tuttuğu kullanımlar açıklanmalıdır.
• Süre ve yenileme. Başlangıç, bitiş, uzatma şartları ve tescilin yenilenmesinden kimin sorumlu olduğu düzenlenmelidir.
• Bedel ve hesaplama. Bedel kararlaştırılmışsa ödeme zamanı, hesaplama yöntemi, raporlama ve denetim usulü yazılmalıdır.
• Kalite ve onay. Ürün standartları, numune onayı, ambalaj kuralları ve uygunsuzlukların giderilmesi belirlenmelidir.
• Alt lisans ve devir. Kullanım yetkisinin başka işletmelere aktarılıp aktarılamayacağı açıkça gösterilmelidir.
• Sona erme. Fesih sebepleri, stokların durumu, dijital hesaplar ve markalı materyallerin kaldırılması düzenlenmelidir.

Lisans veren, üretilen malların veya sunulan hizmetlerin kalitesini güvence altına alacak önlemleri almakla yükümlüdür. Bu nedenle kalite maddesi yalnızca genel bir uygunluk taahhüdünden oluşmamalı; denetimin nasıl yapılacağını da göstermelidir. Ayrıca sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça lisans alan, hakkını üçüncü kişilere devredemez veya alt lisans veremez. Bağımsız üretici, bayi ya da grup şirketinin markayı kullanması planlanıyorsa bu kullanımın hukuki dayanağı baştan belirlenmelidir. [SMK madde 24](https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/16609)

Lisans TÜRKPATENT siciline nasıl kaydedilir?

Sicile kaydedilmeyen lisans geçerli midir?

Bireysel markalarda sicile kayıt, lisans sözleşmesinin taraflar arasındaki geçerliliği için genel bir kurucu şart değildir. Bununla birlikte sicile kaydedilmeyen işlemden doğan haklar, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Dolayısıyla sözleşmenin imzalanması ile hakkın üçüncü kişilere karşı korunması farklı konulardır. Ortak markalar bakımından özel hüküm bulunur: Ortak marka için lisans verilmesinin geçerliliği sicile kayda bağlıdır. [SMK madde 148](https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/16609)

Lisans kaydı için hangi belgeler gerekir?

Kayıt talebi hazırlanırken sözleşmedeki marka bilgileriyle sicildeki bilgiler karşılaştırılmalıdır. Talep formu, lisans sözleşmesi ve resmi ücret kalemleri kapsamında ödeme bilgisi işlem dosyasının temel unsurlarıdır. Sözleşmenin yabancı dilde olması hâlinde yeminli tercüman tarafından onaylanmış Türkçe tercümesi de gerekir. Marka numarası, taraf bilgileri veya lisans kapsamındaki bir uyumsuzluk, kaydın sözleşmede amaçlanan kullanım yetkisini doğru yansıtmamasına yol açabilir. [Uygulama Yönetmeliği madde 21](https://www.lexpera.com.tr/resmi-gazete/metin/sinai-mulkiyet-kanununun-uygulanmasina-dair-yonetmelik-30047/1)

1. Sicildeki hak sahibini, markanın güncel durumunu ve lisans verilecek mal veya hizmetleri kontrol edin.
2. Yazılı sözleşmeyi, tarafların yetkilerini ve kullanım kapsamını gösterecek şekilde hazırlayın.
3. Talep formunu, sözleşmeyi, gerekiyorsa tercümeyi ve ödeme bilgisini TÜRKPATENT'e sunun.
4. Kurum bildirimlerini takip edin; işlem tamamlandığında sicil kaydının sözleşmeyle uyumunu inceleyin.

Lisans sona erdiğinde ne olur?

Tescil süresi lisansı nasıl etkiler?

Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemlerle yenilenebilir. Lisansın süresi ise sözleşmede ayrıca belirlenir; tescilin yenilenmesi sözleşmeyi kendiliğinden uzatmaz. Benzer şekilde sözleşmenin devam ediyor olması, süresi dolan tescili otomatik olarak yenilemez. Lisans ilişkisi bir yenileme dönemini kapsıyorsa takibin kim tarafından yapılacağı, resmi ücret kalemlerini kimin karşılayacağı ve yenilememe durumunun sözleşmeye etkisi yazılmalıdır. [SMK madde 23](https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/16609)

Lisans bitince markalı stoklar satılabilir mi?

Lisans sona erdiğinde yeni üretim ve devam eden marka kullanımı için izin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Depodaki bütün ürünlerin otomatik olarak satılabileceği veya tamamının mutlaka imha edilmesi gerektiği varsayılmamalıdır. Ürünlerin hangi izinle üretildiği, piyasaya sunulup sunulmadığı, sözleşmedeki stok hükümleri ve marka hakkının tükenmesine ilişkin kurallar birlikte incelenir. Taraflar, kalan stokların sayımını ve varsa sınırlı satış izninin koşullarını önceden düzenleyebilir.

Uygulamada kapanış yalnızca ürünlerle sınırlı kalmaz. Tabela, ambalaj, reklam, internet sitesi ve sosyal medya hesaplarındaki marka kullanımı da kontrol edilmelidir. İade, garanti veya servis yükümlülükleri sürüyorsa bunların nasıl yürütüleceği belirlenmelidir. Sözleşme sona erdikten sonra tüketiciye hâlâ yetkili işletme izlenimi verilmesi ayrı bir uyuşmazlık doğurabilir. Sicildeki lisans kaydının sona ermeyi yansıtması için gerekli işlem de bu kapanış planına eklenmelidir.

Özet

İşleme başlamadan önce işletmenizin ihtiyacını yazılı olarak tanımlayın: Kendi işaretinizi korumak, mevcut bir markayı kullanmak veya o markanın sahipliğini edinmek. Marka lisansı düşünüyorsanız yatırım kararından önce sicil bilgilerini sözleşmeyle karşılaştırın. Özellikle kullanım kapsamı, münhasırlık, yenileme sorumluluğu ve çıkış koşullarındaki belirsizlikleri giderin. Üretim, mağaza açılışı veya reklam harcamasını bu kontrollerden sonra planlamak, sözleşmenin izin vermediği bir faaliyete yatırım yapmanızı önler.