Tasarım Tescili ve Koruma Süreleri

Tasarım tescili ve koruma kapsamı

Tasarım tescili nedir, neyi korur?

Tasarım tescili, bir ürünün tamamının veya bir bölümünün görünümünü koruyan sınai mülkiyet hakkıdır. Ürünün çizgileri, biçimi, renkleri, malzemesi, yüzey dokusu ve süslemeleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Ambalajlar, mobilyalar, tekstil desenleri ve ürün parçaları tasarım korumasına konu olabilir. Korumanın odağı, ürünün nasıl çalıştığından çok dışarıdan algılanan görünümüdür.

Bir tasarımın korunabilmesi için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerekir. Yenilik, önceki kamuya sunumlarla; ayırt edici nitelik ise bilgilenmiş kullanıcı üzerinde oluşan genel izlenimle değerlendirilir. Yalnızca teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri tasarım koruması dışında kalır. Bu nedenle aynı ürünün teknik çözümü ile görsel özelliklerini ayrı değerlendirmek gerekir. Koruma ölçütleri [TÜRKPATENT tasarım bilgilendirmesinde](https://www.turkpatent.gov.tr/tasarim) açıklanır.

Tasarım tescili başvurusu nasıl yapılır?

Türkiye’de tasarım başvurusu TÜRKPATENT’in elektronik başvuru sistemi EPATS üzerinden yapılır. Başvuru hazırlanırken hak sahibi ve tasarımcı bilgileri, ürün adı ve tasarımın görünümünü açıkça gösteren görseller üzerinde çalışılır. Varsa rüçhan talebi ve yayım ertelemesi de başvuru planına dâhil edilir. Başvurunun ardından inceleme, sicil ve yayım işlemleri takip edilir; yayıma yönelik itirazlar bulunması hâlinde bunların değerlendirilmesi de sürecin parçasıdır.

Görsellerin aynı tasarımı tutarlı biçimde göstermesi, hangi özellikler için koruma istendiğinin anlaşılmasını sağlar. Başvuru öncesinde benzer tasarımların araştırılması ve ilk kamuya sunum tarihinin belirlenmesi önemlidir. Bir ürünün satışa çıkması, katalogda gösterilmesi veya fuarda sergilenmesi başvuru stratejisini etkileyebilir. Tasarımın hangi tarihte tescil edileceği ile koruma süresinin hangi tarihte başlayacağı farklı konulardır; belge düzenlenmesini beklemek, süre hesabını ileri taşımaz.

Tasarım tescili kaç yıl korunur?

Tasarım tescili, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca başvuru tarihinden itibaren ilk aşamada 5 yıl korunur. Bu koruma, beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenerek en fazla 25 yıla kadar uzatılabilir. Ulusal başvurularda koruma süresinin hesabında esas alınan tarih Türkiye’deki başvuru tarihidir. İşletmeler için pratik sonuç açıktır: ürün döngünüzü ve yatırımlarınızı, tasarım tescili koruma süresini dikkate alacak şekilde planlamanız gerekir.

Korumayı 25 yıla kadar sürekli kılmanın koşulu, her yenileme döneminde talebin zamanında yapılmasıdır. Yenilemeyi kaçırmak, tasarım tescili bakımından geri dönüşü olmayan hak kayıplarına yol açabilir. Süre uzatımı için yeniden yenilik incelemesi yapılmaz; esas olan süresi içinde usulüne uygun yenileme talebi ve ilgili resmî ücretin ödenmesine ilişkin bilginin sunulmasıdır. Departmanlar arası iş takvimi oluşturmak ve portföy yönetimini dijital hatırlatmalarla desteklemek etkili bir yaklaşımdır.

Türkiye’de tescilsiz tasarım koruması da vardır. İlk kez Türkiye’de kamuya sunulan ve koruma koşullarını taşıyan tasarımlar, ilk kamuya sunum tarihinden itibaren 3 yıl korunabilir. Bu koruma, tescilli tasarımdaki gibi yenilenerek 25 yıla çıkarılamaz. Tescilli ve tescilsiz tasarım süreleri [TÜRKPATENT’in açıklamasında](https://www.turkpatent.gov.tr/tasarim) ayrı ayrı belirtilir.

Tescilli tasarım koruması 5 yıllık dönemlerle işler ve toplamda en fazla 25 yıla ulaşır. Her yeni dönem için yenileme işlemi gerekir; ilk tescil tek başına 25 yıllık kesintisiz koruma sağlamaz.

Koruma süresinin başlangıcı ve hesaplanması

Başvuru ve rüçhan tarihi süreyi nasıl etkiler?

Tasarım tescili süresi başvuru tarihi esas alınarak hesaplanır. Eğer başvuruya dayanak bir rüçhan beyanı varsa, yenilik ve ayırt edici nitelik değerlendirmesinde rüçhan tarihi dikkate alınsa da koruma süresinin başlangıcı yine Türkiye’deki başvuru tarihidir. Bu ayrımı netleştirmek önem taşır; rüçhan tarihini süre başlangıcı kabul etmek yenileme planlarını yanlış kurmanıza neden olabilir. TÜRKPATENT kayıtlarında başvuru tarihi yer alır; portföy tablolarınızda bu tarihi ana referans olarak kullanın.

Rüçhan, önceki bir başvurudan doğan önceliğin sonraki başvuruda ileri sürülmesini sağlar. Tasarım başvurularında önceki başvuruya dayalı rüçhan süresi 6 aydır. Bu süre, yenileme için tanınan 6 aylık sürelerden tamamen farklı bir işleve sahiptir. Rüçhan belgelerinin eksiksiz sunulması ve kayıtlara doğru işlenmesi, hem inceleme sürecini hem de sonraki uyuşmazlıkları etkiler.

Rüçhan kullanımı özellikle uluslararası ürün takvimlerinde önemlidir. İlk başvurunun yapıldığı tarihi açıkça işaretlemek ve diğer ülkelerdeki başvuruları bu takvime yerleştirmek gerekir. Fuar veya lansman yapılmış olması tek başına her durumda rüçhan hakkı doğurmaz; sergiye dayalı rüçhanın ayrıca koşulları vardır. Öncelik talebi, kamuya sunum tarihi ve koruma bitiş tarihi dosyada ayrı alanlarda tutulmalıdır.

Yayım ertelemesi koruma süresini değiştirir mi?

Yayım ertelemesi talep edilmiş olsa dahi, koruma süresinin başlangıcı değişmez. Erteleme, tasarımın görsellerinin ilan zamanını etkiler; beş yıllık süre başvuru tarihinden itibaren işlemeye devam eder. Türkiye’de başvuruyla birlikte, başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren 30 aylık yayım ertelemesi talep edilebilir. Erteleme hesabı ile koruma süresi hesabının farklı tarihlere dayanabileceğine dikkat edilmelidir.

Yayım ertelemesi, gizlilik gereksinimi olan ürün döngülerinde pazarlama stratejisi ile başvuru takvimini uyumlu hâle getirmenizi sağlar. Ancak ertelemenin etkisi yalnızca takvimle sınırlı değildir: görseller yayımlanana kadar hakkın ileri sürülmesinde tescilsiz tasarımlara ilişkin kopyalamaya karşı koruma hükümleri uygulanır. Bu ayrım, [Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 59 ve 66. maddelerinde](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T1/KanunMetni/bb586e8c-efca-4ed5-ac77-47f34dc5d8ee.html) düzenlenir.

Erteleme kullanan şirketler, gizlilik süreçlerini tedarikçi ve üretim ortakları ile yapılan sözleşmelerde açıkça düzenlemeli, görsel paylaşımını sınırlandırmalıdır. Erteleme, şirketin kendi tanıtımlarını veya üçüncü kişilerin açıklamalarını kendiliğinden engellemez. Dışa dönük tanıtımlar ve ifşalar, özellikle sonraki başvuruların yenilik değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Pazarlama takvimi ile hukuki takvim birlikte gözden geçirilmeli; sözleşme ve lisans metinlerinde ilgili tarihler açıkça belirtilmelidir.

Tasarım tescili süresi nasıl hesaplanır?

Aşağıdaki örnekler, başvuru tarihi ile yenileme dönemini birbirinden ayırmak için hazırlanmıştır. Gerçek dosyalarda son işlem günü belirlenirken sicil kayıtları ve uygulanabilecek resmî tatil kuralları ayrıca kontrol edilmelidir. Çoklu başvurularda tasarımların süre başlangıcı aynı dosyanın başvuru tarihidir; sonraki dönemlerde yalnızca bazı tasarımların yenilenmesi bu başlangıcı değiştirmez.

1. 10 Mart 2023 tarihinde yapılan ulusal başvurunun ilk beş yıllık dönemi 10 Mart 2028’de dolar. Olağan yenileme dönemi 10 Eylül 2027’de başlar; geç yenileme için altı aylık ek sürenin takvim karşılığı 10 Eylül 2028’dir.
2. Rüçhan tarihi 1 Şubat 2023, Türkiye başvuru tarihi 1 Nisan 2023 ise ilk koruma dönemi 1 Nisan 2028’de dolar. Yenileme takvimi rüçhan tarihinden hesaplanmaz.
3. Çoklu başvuruda 5 tasarım bulunuyor ve bunların 3’ü yenileniyorsa yeni dönem yalnızca seçilen tasarımlar için sürer. Diğer 2 tasarımın tescile dayalı koruması dönem sonunda sona erer.
4. Lahey sistemi üzerinden Türkiye’nin belirlendiği bir dosyada uluslararası tescil tarihi 20 Haziran 2022 ise ilk beş yıllık dönem 20 Haziran 2027’de dolar. Uluslararası yenileme işlemi WIPO kayıtları üzerinden takip edilir.

Planlama yaparken benzer bir şablon oluşturup tüm dosyalarınızı aynı alanlarla takip etmeniz, tarih karışıklıklarını azaltır. Dosyanın başvuru tarihi, varsa rüçhan tarihi, uluslararası tescil tarihi ve mevcut dönem bitişi ayrı sütunlarda bulunmalıdır. Böylece ulusal başvurunun yenileme tarihi ile uluslararası bir dosyanın yenileme tarihi yanlışlıkla birbirinin yerine kullanılmaz.

Tasarım tescili yenileme süreci

Yenileme başvurusu ne zaman yapılır?

Tasarım tescili yenilemesi her 5 yıllık dönem için yapılır ve yenileme talebi, mevcut dönemin bitişinden önceki son 6 ay içinde sunulur. Uygulamada güvenli yöntem, bu 6 aylık dönemin başında hatırlatma almak ve belge kontrollerini erkenden tamamlamaktır. Yenileme için ayrıca teknik bir değerlendirme gerçekleşmez; süreç idari bir işlemdir. Usulüne uygun yenilemeyle koruma sonraki 5 yıllık dönem için devam eder.

Yenileme, önceki koruma döneminin sona ermesini izleyen günden itibaren hüküm doğurur. Talebin olağan dönemin başında yapılması yeni beş yıllık dönemi erkene çekmez. Bu nedenle son günü beklemek koruma süresi bakımından bir avantaj sağlamaz. Başvurunun yapılması kadar, yenileme ücretinin ödendiğine ilişkin bilginin de süresinde Kuruma sunulması gerekir. Süreler ve yenilemenin etkisi [Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 69. maddesinde](https://webim.turkpatent.gov.tr/file/ff5f9aba-c277-4022-8486-9b11e525c765?download=) düzenlenir.

Mevzuatta ayrıca 6 aylık geç yenileme süresi öngörülmüştür. Bu dönemde de yenileme talebi yapılabilir, ancak gecikmeye ilişkin ek resmî ücret doğar. İşletmeler açısından bu ikinci dönem, takvimde beklenmedik aksamalar olduğunda korumayı sürdürme imkânı sunar. İdari gecikmeler ve ödeme hataları son tarihe kadar giderilemezse hak kaybı yaşanabileceğinden, iş akışını olağan yenileme dönemine göre kurmak gerekir.

Tasarım tescili yenilemesi nasıl yapılır?

Yenileme talebi TÜRKPATENT nezdinde elektronik sistem üzerinden verilir. Türkiye’de yerleşik hak sahipleri işlemi kendileri veya yetkilendirdikleri vekil aracılığıyla yürütebilir. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan kişiler için vekille temsil zorunluluğu dikkate alınmalıdır. Dosya numarası, yenilenecek tasarımların numaraları, hak sahibi bilgileri ve ödeme kayıtları hazır olmalıdır. Tasarım tescili yenilemesinde görsel içerik değiştirilmez; mevcut hakkın süresi uzatılır.

Yenileme işlemlerinde dikkat edilmesi gereken noktalar arasında temsil bilgilerinin güncelliği ve şirket unvanı veya adres değişikliklerinin sicile yansıtılması bulunur. Çoklu başvurularda hangi tasarımların devam edeceğine önceden karar verin. Talepte kullanılan tasarım numaralarını ürün kodlarıyla karşılaştırın; benzer modellerin bulunduğu dosyalarda yanlış tasarımın seçilmesi ticari açıdan önemli bir boşluk yaratabilir.

1. Portföy tablosunda vadesi yaklaşan tasarımları filtreleyin ve tarihleri sicil kayıtlarıyla karşılaştırın.
2. Gerekli temsil, vekâlet ve şirket bilgilerini kontrol edip güncelleyin.
3. Yenilenecek tasarımları ve adetlerini belirleyin; talep formundaki numaraları doğrulayın.
4. TÜRKPATENT sisteminde yenileme talebini gönderin, ödeme ve ödeme bilgisinin sunulması adımlarını tamamlayın.
5. Başvuru alındısını, ödeme kayıtlarını ve işlem sonucunu arşivleyin; yeni dönem bitişini takviminize işleyin.

Talep formunun hazırlanması, işlemin tamamlandığı anlamına gelmez. Gönderim kaydını ve ödeme durumunu kontrol edin; işlem sonrasında sicildeki yenileme bilgisini de takip edin. Yeni vade tarihi portföy tablosuna işlenmeden dosyanın görev kaydını kapatmamak, aynı tasarımın sonraki dönemde gözden kaçmasını önler.

Geç yenileme mümkün mü, süre kaçırılırsa ne olur?

Evet, mevcut 5 yıllık dönemin bitiminden sonra 6 aylık ek sürede geç yenileme imkânı bulunur. Bu aşamada gecikmeye bağlı ek resmî ücret uygulanır. Tatil dönemleri, yönetim onay gecikmeleri veya birleşme ve devralma süreçleri nedeniyle oluşan sarkmalar bu süre içinde giderilebilir. Ancak bu imkân, işlem ve ödeme kontrollerini son güne bırakmak için güvence olarak görülmemelidir.

Geç yenileme dönemi de kaçırılırsa tasarım tesciline dayalı koruma sona erer ve sona erme sicile yansıtılır. Yenilemeye ilişkin bu ek süre, olağan koruma süresine eklenen bağımsız bir altı aylık dönem değildir. Yenileme yapılmadığında sona ermenin tarihi, önceki koruma döneminin bitişine göre değerlendirilir. Bu ayrım, özellikle üçüncü kişilerle yürütülen görüşmelerde ve ihlal iddialarında önem taşır.

Kaçırılan yenileme süresinin eski hâle getirme yoluyla rutin biçimde telafi edilebileceği varsayılmamalıdır. Hak kaybını önlemek için yenileme takvimlerinin birden fazla kişi tarafından izlenmesi ve otomatik hatırlatmaların kullanılması yararlıdır. Sürenin kaçırıldığı düşünülüyorsa önce başvuru tarihi, ödeme ve gönderim kayıtları ile sicildeki durum birlikte incelenmelidir.

Çoklu başvurular ve uluslararası tasarım koruması

Çoklu başvuruda yalnızca bazı tasarımlar yenilenebilir mi?

Çoklu başvurularda, ilgili sınıflandırma koşullarına uygun birden fazla tasarım tek dosyada yer alabilir. Yenileme aşamasında her tasarım için korumayı sürdürme kararı verilebilir; seçici yenileme mümkündür. TÜRKPATENT uygulamasında yenilenen tasarım adedi ücret hesabını etkiler. Bu sayede ticari değeri azalan ürün varyantları için yenileme yapılmazken, önemini koruyan varyantların tescili 25 yıllık azami süreye kadar sürdürülebilir.

Operasyonel olarak, ürün yöneticileri ile hukuk biriminin birlikte karar vermesi verimlilik sağlar. Kimi zaman tek bir görsel unsur tüm seri satışlarını destekler, kimi zaman ise yalnızca ana modelin korunması yeterli olabilir. Ancak bir tasarımın yenilenmesi, dosyadaki diğer tasarımların da kendiliğinden yenilendiği anlamına gelmez. Karar, her tasarımın görsel kapsamı ve ürünle ilişkisi üzerinden verilmelidir.

• Satış performansı: Son dönem satışları düşük tasarımların gelecekteki kullanım planını değerlendirin.
• Kopyalanma riski: Pazarda taklit edilen veya taklit edilmesi beklenen varyantları önceliklendirin.
• Ürün yol haritası: Yeni ürün nesilleriyle ilişkisini sürdürecek görsel unsurları belirleyin.
• Maliyet ve fayda: Portföy toplam maliyetini, beklenen getiriyi ve lisans yükümlülüklerini birlikte inceleyin.

Türkiye başvurusu ile Lahey sistemi arasında ne fark vardır?

Türkiye’nin belirlendiği Lahey sistemi kapsamındaki uluslararası tasarım tescillerinde, Türkiye’de sağlanan korumanın azami süresi ulusal hukukla uyumludur. Türkiye bakımından koruma beş yıllık dönemlerle en fazla 25 yıla kadar sürdürülebilir. Uluslararası dosyanın dönem hesabı uluslararası tescil tarihine dayanır. Türkiye için bildirilen azami süre, [WIPO’nun ülkelere göre koruma süreleri tablosunda](https://www.wipo.int/en/web/hague-system/declarations) yer alır.

Temel fark idari kanaldadır. Ulusal tescilin yenilemesi TÜRKPATENT üzerinden, Lahey kapsamındaki uluslararası tescilin yenilemesi ise WIPO üzerinden yürütülür. Uluslararası kayıtta hangi tasarımların ve hangi belirlenmiş taraflar bakımından korumanın yenileneceği seçilebilir. İşlemler eHague aracılığıyla yönetilebilir. Bu seçenekler [WIPO’nun uluslararası tescil yönetimi açıklamasında](https://www.wipo.int/en/web/hague-system/hague_manage_registrations) gösterilir.

Bazı işletmeler hem ulusal hem Lahey kanalıyla farklı tasarım ailelerini yönetir. Bu durumda kayıtların ayrıştırılması ve hangi dosyanın hangi sistemde yenileneceğinin açıkça belirlenmesi önemlidir. Portföy raporlarınızda ulusal ve uluslararası dosyaları ayrı alanlarla işaretlemek, özellikle kalabalık ürün gruplarında hata riskini azaltır. Türkiye’yi kapsayan uluslararası bir tescilin yenilemesini yanlışlıkla ulusal dosya işlemi gibi planlamayın.

Yurt dışında tasarım koruması kaç yıl sürer?

Tasarım korumasının süresi ülkeye ve başvuru sistemine göre değişir. Türkiye’deki 25 yıllık üst sınırın her ülkede geçerli olduğu varsayılamaz. Lahey sistemi merkezi başvuru ve yönetim kolaylığı sağlar; belirlenen ülkelerdeki bütün maddi hukuk kurallarını aynılaştırmaz. Hedef pazarlardaki azami süreler ve yenileme koşulları ayrı ayrı incelenmelidir.

Uluslararası genişleme planı olan işletmelerin, her ülkenin koruma kapsamını ve yenileme takvimini izleyen bir sistem kurması gerekir. Tek bir ülkedeki ihmal, uluslararası tasarım stratejisinde boşluk yaratabilir. Lahey dosyalarında da gecikmeli yenileme için ek ücretli altı aylık süre bulunur; ödeme zamanlaması WIPO kurallarına göre değerlendirilir. Ayrıntılar [WIPO Lahey sistemi soruları ve yanıtlarında](https://www.wipo.int/en/web/hague-system/faqs) açıklanır.

Bazı ülkelerde ve bölgelerde tescilsiz tasarım koruması veya haksız rekabete dayalı koruma seçenekleri bulunabilir. Türkiye’deki üç yıllık tescilsiz tasarım hakkı da bu değerlendirmeye dâhildir; ancak tescilsiz korumanın kapsamı ve ispat koşulları tescilli korumadan farklıdır. İhracat pazarlarında yalnızca tescilsiz haklara dayanmak yerine kritik modeller için başvuru planı oluşturmak, koruma kapsamının daha açık takip edilmesini sağlar.

Tasarım hakkının devri, kullanımı ve sona ermesi

Devir veya lisans koruma süresini etkiler mi?

Tasarımın devri veya lisansı koruma süresini değiştirmez. Süre, tescilin kendisine bağlıdır ve hak sahibi kim olursa olsun aynı takvim işler. Ancak devir sonrası yenileme sorumluluğunun kime ait olduğu sözleşmede açıkça belirlenmelidir. Aksi durumda, ihmal nedeniyle sürenin kaçırılması ciddi değer kaybına yol açabilir. Devir ve unvan değişikliklerini sicile zamanında işletmek, yenileme işlemlerinde belge uyumsuzluğu riskini azaltır.

Rehin, haciz veya lisans kayıtları da süreyi etkilemez; ancak ilgili işlemlerin üçüncü kişilere karşı etkisi bakımından sicil kayıtları önem taşır. Tasarım tescili portföylerinde her dosyanın güncel hak sahibi bilgisinin ve sözleşme yükümlülüklerinin görülebildiği bir gösterge paneli oluşturmak, yenileme sorumluluğunun takibini kolaylaştırır. Lisans alanın yenileme masrafını üstlenmesi ile Kurum nezdinde işlem yapma yetkisi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Kullanılmayan tasarımın tescili geçerli kalır mı?

Tasarım tescilinde kullanma zorunluluğu bulunmaz. Tescilin belirli bir süre kullanılmaması, tek başına hükümsüzlük gerekçesi değildir. Bu durum marka hukukundan farklıdır. Ancak kullanılmayan tasarımların portföyde gereksiz maliyet yaratması mümkündür. Ticari değeri kalmayan tasarımlar için yenileme yapmamak, kaynakları daha güçlü tasarımlara yönlendirmek açısından uygun bir tercih olabilir.

Kullanım zorunluluğunun bulunmaması, tescilin her koşulda geçerli kalacağı anlamına gelmez. Yenilik veya ayırt edici nitelik yoksa ya da başka bir hükümsüzlük nedeni bulunuyorsa mahkemeden tasarımın hükümsüzlüğü istenebilir. Hükümsüzlük davası, koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen 5 yıl içinde açılabilir. Bu süre [Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 78. maddesinde](https://webim.turkpatent.gov.tr/file/ff5f9aba-c277-4022-8486-9b11e525c765?download=) belirtilir.

Baştan güçlü bir başvuru dosyası hazırlamak, önceki tasarımları araştırmak ve kamuya sunum kayıtlarını saklamak, koruma süresi boyunca ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların değerlendirilmesini kolaylaştırır. Yenilemenin kabul edilmesi, tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik bakımından yeniden incelendiği veya hükümsüzlük riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Tasarım hakkı sona erince ne olur?

Yenileme yapılmaz veya toplam 25 yıllık azami koruma süresi dolarsa tescile dayalı tasarım hakkı sona erer. Hak sahibi, sona eren bu tescile dayanarak sonraki kullanımları engelleyemez. Ancak tasarımın herkes tarafından her koşulda serbestçe kullanılabileceği sonucu otomatik olarak çıkarılamaz. Aynı ürün üzerinde devam eden marka, telif veya başka haklar bulunabilir; bunların koşulları ayrıca değerlendirilir.

Süre dolması nedeniyle sona erme geçmişe etkili değildir. Hak sahibi, korumanın geçerli olduğu dönemde gerçekleşmiş ihlaller için ilgili zamanaşımı ve diğer koşullar çerçevesinde talepte bulunabilir. İleriye dönük tasarım tekeli sona erdiğinden, pazar stratejisinde diğer hakların kapsamı daha önemli hâle gelebilir. Bu durum, geçmişe etkili sonuçlar doğurabilen hükümsüzlük kararıyla karıştırılmamalıdır.

Sona eren tasarımlar için küçük değişikliklerle yeni başvuru yapılması, eski koruma süresini yeniden başlatmaz. Yeni başvurunun yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını gerçekten karşılaması gerekir. Önemsiz ayrıntılardaki değişiklikler yeterli değildir; bilgilenmiş kullanıcı üzerinde oluşan genel izlenim de değerlendirilir. Koşullar sağlanmıyorsa yeni başvuru reddedilebilir veya tescil sonradan hükümsüz kılınabilir.

Stratejik planlama yaparken diğer fikri mülkiyet haklarının sürelerini de yan yana görmek faydalıdır. Patent koruması başvurudan itibaren 20 yıl, faydalı model koruması 10 yıldır. Marka koruması 10 yıllık dönemlerle yenilenebilir. Tasarım tescili ise beşer yıllık dönemlerle en fazla 25 yıl sürer. Telif hukukunda genel koruma süresi, eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıldır; özel durumların ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Aynı ürün için tasarım, marka, patent, faydalı model veya telif korumasının birlikte değerlendirilmesi mümkündür. Örneğin ambalajın görünümü tasarım tesciliyle, teknik bir çözüm patentle, kaynak gösterme işlevi taşıyan bir işaret marka tesciliyle korunabilir. Her hakkın kendi koşulları vardır. Bir hakkın süresinin dolması diğerini kendiliğinden sona erdirmez; farklı haklar da birbirlerinin sürelerini otomatik olarak uzatmaz.

Yenileme bütçesi ve portföy takibi

Tasarım tescili ve yenilemede hangi masraflar bulunur?

Başvuru, yenileme ve diğer işlemler için TÜRKPATENT nezdinde resmî ücret kalemleri vardır. Bu tutarlar dönemsel olarak güncellenir; somut bütçe hazırlanırken işlem tarihindeki tarifeye bakmak gerekir. Bir vekil ile çalışılıyorsa hizmet bedeli ve gerektiğinde belge veya tercüme giderleri de maliyete eklenebilir. Çoklu başvurularda tasarım adedi hesabı etkilediğinden, portföy büyüdükçe toplam maliyetin izlenmesi önem kazanır.

Bütçeleme yaparken kalemleri basit bir şablonda ayırmak, beklenmeyen giderleri azaltır. Her dosyada aynı işlemler veya aynı belgeler gerekmeyebilir. Bu nedenle başvuru maliyeti ile yenileme maliyetini ayrı değerlendirin; geç yenileme ek ücretini de olağan yenileme ücretinden ayırın. Güncel kalemler [TÜRKPATENT Tasarım İşlem Ücretleri sayfasından](https://www.turkpatent.gov.tr/tasarim-islem-ucretleri) kontrol edilebilir.

• Resmî işlem ücretleri: Başvuru, ilgili yayım işlemleri, yenileme ve gerekiyorsa geç yenilemeye ilişkin ödemeler.
• Vekillik hizmetleri: Dosyanın niteliğine göre yerli veya yabancı vekillerin takip ve işlem bedelleri.
• Belge ve tercüme giderleri: Gerektiğinde vekâletname, devir veya lisans belgeleri ile çeviriler.
• İç operasyon giderleri: Yönetim onayları, muhasebe takibi ve portföy yönetim araçları.

Planınızı çeyreklik dönemlere yaymak ve yenileme dönemi başında onay süreçlerini tamamlamak, nakit akışını daha öngörülebilir hâle getirir. Ulusal ve uluslararası dosyaların bütçesini ayrı izleyin. Yenileme kararının gecikmesi, yalnızca ek ücret değil, işlemi yetiştirmek için ek çalışma ihtiyacı da doğurabilir.

Hangi tasarımların yenilenmesine öncelik verilmelidir?

Yenileme kararında ürün yaşam süresi, taklit riski, markanın ana ürünlerle ilişkisi ve tasarımın ticari değeri birlikte değerlendirilmelidir. Her 5 yıllık dönem için ürün yönetimi, pazarlama ve hukuk ekiplerinin portföyü gözden geçirmesi yararlıdır. Bu yaklaşım, devam ettirilecek korumanın hangi ürünleri desteklediğini görünür kılar ve bütçenin dosyalara gerekçeli biçimde dağıtılmasını sağlar.

Yenileme kararı ürün ailesi düzeyinde hazırlanabilir; ancak işlem her tasarımın kapsamı dikkate alınarak yapılmalıdır. Benzer görünen varyantlardan yalnızca birini korumak, diğerlerinin de yeterince korunduğu anlamına gelmeyebilir. Rakip izleme ve pazar verilerini raporlayıp yenileme dönemi açılmadan 3 ay önce karar taslaklarını hazırlamak, yönetim onaylarının ve bütçe aktarımının zamanında tamamlanmasına yardımcı olur. Bu, kanuni bir süre değil, iç planlama önerisidir.

Tasarım tescili süreleri, ürün döngüsü, tedarik zinciri ve pazarlama takvimi ile birlikte yönetilir. Yeni bir ürün ailesinin lansmanı, eski serilerin yenileme kararlarını etkileyebilir. Finans ekipleri toplam portföy maliyetini dönemsel olarak görmek ister. Tekil dosya takibine ek olarak kurum içi iş akışları ve ortak veri panelleriyle toplu planlama yapmak, bu ihtiyaçların aynı kayıt üzerinden karşılanmasını sağlar.

Planlamayı güçlendirmek için ürün başına beklenen kullanım ömrü, olası kopyalanma riski ve coğrafi genişleme hedefleri gibi ölçütleri puanlayabilirsiniz. Ticari önemi yüksek dosyalarda korumanın sürdürülmesi, bazı ürün ailelerinde seçici yenileme, önemini kaybeden dosyalarda ise yenilememe değerlendirilebilir. Sonlandırma kararından önce lisanslar, mevcut uyuşmazlıklar ve ürünün yeniden piyasaya sunulma ihtimali de kontrol edilmelidir.

Belge düzeni ve hatırlatma sistemi nasıl kurulmalıdır?

Yenileme ve devir gibi işlemlerin sorunsuz yürümesi için belgelendirme düzenini baştan kurun. İşlem için gereken yetki belgeleri, vekâletnameler ve şirket unvanı veya adres değişikliklerine ilişkin kayıtlar güncel ve erişilebilir olmalıdır. Tasarım dosyaları için merkezi bir klasör yapısı ve değişiklik günlüğü tutmak, inceleme veya dava süreçlerinde de işe yarar. Belgelerin hazır bulunması işlemi hızlandırır; tamamlanma süresi ise dosyanın durumuna bağlıdır.

Özellikle çoklu başvurularda görsel setlerin ve ürün kodlarının eşleştirilmesi önemlidir. Hangi görselin hangi stok koduyla ilişkili olduğunu belirlemek, ticari kararların hukuki işlemlere doğru yansımasını sağlar. Belgeleri standartlaştıran şablonlar hazırlayıp şirket içi eğitimlerle yaygınlaştırmak hata payını düşürür. Böyle bir sistem, çalışan değişikliği olduğunda bilgi kaybının önüne geçmeye yardımcı olur.

Hatırlatma sisteminde her dosya için başvuru tarihi, dönem bitiş tarihi, olağan yenileme döneminin başlangıcı ve geç yenilemenin son tarihi ayrı alanlarda tutulmalıdır. Takvim uygulamalarına e-posta bildirimleri ve görev atamaları ekleyin. Portföy büyüdükçe uyarıların farklı sorumlulara ulaşması fayda sağlar. Örneğin dönem bitişine 9, 6 ve 3 ay kala bildirim planlanabilir; bunlar iç takip tarihleri olup kanuni sürelerin yerine geçmez.

Yazılım tarafında basit bir elektronik tablo ile başlayabilir, ihtiyaç arttığında portföy yönetim platformlarına geçebilirsiniz. Kritik nokta, doğrulanmış verinin tek kaynaktan güncellenmesidir. Hukuk, pazarlama ve finans ekiplerinin ortak paneli kararları hızlandırır ve yanlış iletişimi azaltır. Düzenli veri kontrolü yapmak ve kapatılan dosyaları arşivlemek, panelin okunabilirliğini artırır.

Her yenileme görevinde işlemi yapacak kişi, kontrol edecek kişi ve tamamlanmayı gösteren kayıt belirli olmalıdır. Bildirimin gönderilmiş olması, talebin yapıldığını kanıtlamaz. Başvuru alındısı, ödeme kaydı ve işlem sonucu dosyada bir araya getirildiğinde hem mevcut yenileme doğrulanabilir hem de sonraki beş yıllık dönem için güvenilir bir başlangıç kaydı oluşur.

Tasarım tescilinde takip edilecek temel takvim, başvurudan itibaren 5 yıllık koruma ve toplam 25 yıla kadar yapılabilen yenilemelerdir. Olağan yenileme dönemi bitişten önceki 6 ay, geç yenileme dönemi ise bitişten sonraki 6 aydır. Devir ve lisans bu takvimi değiştirmez; yayım ertelemesi de korumanın başlangıcını ileri taşımaz. Ulusal ve Lahey dosyalarının doğru kanaldan izlenmesi, seçici yenileme kararlarının belgelenmesi ve görevlerin doğrulanarak kapatılması, koruma sürekliliğini destekler.