Tasarım Tescili Rehberi (2026)

Tasarım tescili nedir?

Ürünün hangi özellikleri korunur?

Tasarım tescili, bir ürünün tamamının, parçasının veya üzerindeki süslemenin görünümüne yönelik koruma sağlar. Bir sandalyenin biçimi, ambalajın yüzey deseni veya aydınlatma ürününün dış görünümü bu kapsamda değerlendirilebilir. Korunan özellikler çizgi, şekil, renk, malzeme ve yüzey dokusu gibi unsurlardan kaynaklanır. Ürünün mutlaka fabrikada üretilmesi gerekmez; elle üretilen nesneler de şartları sağladığında korunabilir. Soyut bir ürün fikrinin ise görünür bir tasarıma dönüşmesi gerekir.

Tasarım ile patent arasındaki fark nedir?

Tasarım koruması ürünün görünümüne, patent koruması ise şartları sağlayan teknik buluşa yöneliktir. Örneğin bir kahve makinesinin dış gövdesi tasarım kapsamında, yeni çalışma mekanizması patent kapsamında değerlendirilebilir. Ürünün adı ve ticari kaynağını ayırt eden işaretler için marka koruması ayrıca incelenir. Aynı ürün farklı haklara konu olabilir; ancak görünümün tescil edilmesi, teknik çözüm veya ürün adı üzerinde kendiliğinden hak sağlamaz.

Tescilsiz tasarım koruması nasıl işler?

İlk kez Türkiye’de kamuya sunulan bir tasarım, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını taşıyorsa tescilsiz olarak korunabilir. Koruma, kamuya ilk sunulma tarihinden itibaren üç yıl sürer. Bu hak yalnızca kopyalama niteliğindeki kullanımlara karşı ileri sürülebilir; bağımsız geliştirilmiş tasarımlar bakımından kapsamı farklıdır. Hak sahibinin ilk açıklama tarihini ve kopyalamaya ilişkin olguları gösterebilmesi gerektiğinden, tarihli kataloglar, satış kayıtları ve ürün görselleri saklanmalıdır.

Koruma, ürün fikrinden daha somuttur. Bir sandalye üretme fikri üzerinde tek başına hak kurulmaz. Değerlendirme, başvuruda gösterilen görünüm ve önceki tasarımların bıraktığı genel izlenim üzerinden yapılır.

Tasarım koruması hangi şartlarla sağlanır?

Yenilik ve ayırt edicilik nasıl değerlendirilir?

Yenilik incelemesinde, başvuru veya varsa rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş tasarımlar dikkate alınır. Yalnızca küçük ayrıntılarda farklılaşan tasarımlar aynı kabul edilir. Ayırt edici nitelikte ise bilgilenmiş kullanıcının edindiği genel izlenim karşılaştırılır. Bu değerlendirme yapılırken tasarımcının seçenek özgürlüğü de gözetilir. Dolayısıyla mevcut bir ürüne küçük bir çizgi eklemek veya yüzeyinde sınırlı bir değişiklik yapmak, tek başına koruma şartlarının karşılandığını göstermez.

Ürünün yalnızca teknik işlevinin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri tasarım korumasının dışında kalır. Başka bir ürüne mekanik bağlantı için zorunlu biçim ve boyutlar da ayrıca değerlendirilir; modüler sistemlere ilişkin kanuni istisna saklıdır. Birleşik ürün parçalarında normal kullanım sırasında görünürlük aranır. Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar da korunmaz. Bu sınırlar, başvuru hazırlanmadan önce ürünün hangi görsel özelliklerinin korunabileceğini belirlemek için incelenmelidir.

Satışa çıkan ürün tescil edilebilir mi?

Satış, fuarda sergileme, katalog yayımlama ve sosyal medya tanıtımı kamuya sunma sayılabilir. Bununla birlikte tasarımcının, halefinin veya izin verdikleri kişinin açıklaması, başvuru ya da varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde gerçekleşmişse kanundaki istisnadan yararlanabilir. İlişkinin kötüye kullanılması sonucu yapılan açıklamalar da düzenleme kapsamındadır. Bu istisna her eski tasarımı kapsamaz; açıklamanın tarihi, kaynağı ve koşulları belgelenmelidir. Dayanak, [6769 sayılı SMK’nin 57. maddesidir](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T1/KanunMetni/bb586e8c-efca-4ed5-ac77-47f34dc5d8ee.html).

Başvuruyu kamuya açıklamadan önce yapmak, hangi paylaşımın ne zaman gerçekleştiğini ispatlama yükünü azaltır. Üreticiye, ajansa veya potansiyel iş ortağına gizlilik şartıyla yapılan açıklama ise kamuya sunma sayılmaz. Bu nedenle numune gönderimi ve çizim paylaşımı sırasında gizlilik koşullarını yazılı hale getirmek yararlıdır. Yurt dışı hedefi varsa Türkiye’deki açıklama istisnasının başka ülkelerde aynı şekilde uygulanacağını varsaymadan ilgili başvuru takvimi ayrıca değerlendirilmelidir.

Tasarım başvurusunu kim yapabilir?

Başvuru, hak sahibi gerçek kişi veya tüzel kişi adına yapılabilir. Tasarımcı ile başvuru sahibi her zaman aynı kişi değildir. Çalışanın görevi kapsamında geliştirdiği tasarımda, sözleşme ve işin niteliğine ilişkin istisnalar saklı kalmak üzere hak sahipliği işverene ait olabilir. Bağımsız tasarımcıya yaptırılan işlerde sözleşme hükümleri incelenmelidir. Başvuru öncesinde hak sahipliğinin dayanağı açıklığa kavuşturulmalı, tasarımcı bilgileri ile başvuru sahibi bilgileri birbirine karıştırılmamalıdır.

Tasarım tescili başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru öncesi tasarım araştırması nasıl yapılır?

Araştırmada yalnızca ürün adıyla arama yapmak yeterli değildir. Benzer işlevli ürünler, ilgili Locarno sınıfları, rakiplerin kayıtları ve görsel benzerlikler birlikte incelenmelidir. TÜRKPATENT kayıtlarının yanında uluslararası tasarım veri tabanları, kataloglar ve satış kanalları da araştırmaya dahil edilebilir. Çünkü daha önce kamuya sunulmuş bir görünümün yeniliği etkilemesi için mutlaka tescilli olması gerekmez. Bulunan örneklerin görselleriyle birlikte yayımlanma tarihlerini ve kaynaklarını kaydetmek karşılaştırmayı kolaylaştırır.

• Ürün adları. Ürünün teknik adını, ticari adını ve yaygın eş anlamlılarını araştırın.
• Görsel özellikler. Siluet, oran, yüzey düzeni ve süslemeleri birlikte karşılaştırın.
• Önceki açıklamalar. Kendi kataloglarınızı, sosyal medya paylaşımlarınızı ve fuar katılımlarınızı kontrol edin.
• Kayıt durumu. Benzer tasarımın başvuru tarihini ve hukuki durumunu ayrı değerlendirin; süresi bitmiş bir kayıt da önceki görünümü gösterebilir.

Başvuru belgeleri nasıl hazırlanır?

Dosyada başvuru sahibinin kimlik veya unvan bilgileri, tasarımcı bilgileri, ürün adı ve tasarımın görsel anlatımı bulunur. Başvuru sahibi tasarımcı değilse tescil isteme hakkının nasıl elde edildiği belirtilir. Dosyanın durumuna göre rüçhan belgeleri, vekil bilgileri veya yayım erteleme talebi de hazırlanır. Görseller aynı tasarımı tutarlı biçimde göstermeli; farklı açılarda biçim, parça veya süsleme değişmemelidir. Fotoğraf ya da çizimde koruma istenen görünüm açıkça seçilebilmelidir.

Görsel anlatım, koruma konusunu belirlediği için başvurunun en dikkatli hazırlanması gereken bölümüdür. Ürünün ayırt edici kısmı görünmüyorsa açıklama metni bu eksikliği kendiliğinden gidermez. Ürün adı, sınıfı ve tarifname bilgileri de koruma kapsamını genişletmez. Farklı modeller aynı tasarımın farklı açıları gibi sunulmamalıdır. Başvurudan sonra görünümü değiştiren yeni unsurlar ekleyerek ilk tarihten yararlanmak mümkün olmadığından, piyasaya çıkacak sürüm ile sunulan görsellerin uyumu baştan kontrol edilmelidir.

EPATS üzerinden başvuru nasıl gönderilir?

Ulusal başvuru, TÜRKPATENT’in Elektronik Başvuru Sistemi olan EPATS üzerinden yapılır. Sisteme e-Devlet üzerinden erişilerek başvuru bilgileri girilir, görseller yüklenir ve ilgili işlem tamamlanır. Gönderim öncesinde başvuru sahibi, tasarımcı, tasarım sayısı ve ekler birlikte kontrol edilmelidir. İşlem sonunda başvuru kaydı ile ödeme bilgileri saklanmalı, sonraki bildirimler düzenli izlenmelidir. Eksiklik yazısının yanıtsız bırakılması başvurunun kaybına yol açabilir. Başvuru kanalı [TÜRKPATENT’in tasarım bilgilendirmesinde](https://www.turkpatent.gov.tr/tasarim) açıklanır.

1. Korunacak ürün görünümünü ve başvuru sahibini kesinleştirin.
2. Ön araştırmayı tamamlayıp önceki açıklama tarihlerini kaydedin.
3. Görselleri, ürün adını, tasarımcı bilgilerini ve gerekli ekleri hazırlayın.
4. Varsa rüçhan ve yayım erteleme taleplerini başvuruyla birlikte belirtin.
5. EPATS işlemini tamamlayıp resmi ücret kalemlerine ilişkin ödeme kaydını saklayın.
6. Kurum bildirimlerini, yayımı ve varsa itiraz sürecini takip edin.

Tasarım tescili ne kadar sürer?

İnceleme ve itiraz süreci nasıl ilerler?

Başvurunun sonuçlanması için her dosyaya uygulanabilecek sabit bir süre verilemez. TÜRKPATENT şekli şartları ve kanunda belirtilen ret nedenlerini inceler; yeni olmadığı tespit edilen tasarımlar reddedilir. Reddedilmeyen ve başvuru tarihi kesinleşen tasarım sicile kaydedilerek Bültende yayımlanır. Üçüncü kişiler yayım tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz edebilir. Eksiklikler, itirazlar ve yayım ertelemesi takvimi değiştirir. Bu nedenle başvuru tarihi, sicil kaydı ve belgenin düzenlenmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Ürün henüz tanıtılmayacaksa başvuruyla birlikte yayım ertelemesi istenebilir. Erteleme, başvuru veya varsa rüçhan tarihinden başlayarak otuz ay süreyle talep edilebilir. Bu seçenek görsellerin açıklanma zamanını yönetmeye yarar; başvuru yapılmasını ertelemez. Ayrıca görseller yayımlanıncaya kadar tescilsiz tasarıma ilişkin kopyalamaya dayalı koruma hükümleri uygulanır. Erteleme sona ererken yerine getirilecek yayım koşulları ve ilgili bildirimler ayrıca takip edilmelidir. Düzenleme [SMK’nin 59 ve 66. maddelerinde](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T1/KanunMetni/bb586e8c-efca-4ed5-ac77-47f34dc5d8ee.html) yer alır.

Tasarım başvuru maliyeti nasıl hesaplanır?

Başvuru maliyeti, dosyadaki tasarım sayısına, yayım için gereken alana ve talep edilen ek işlemlere göre değişir. 2026 yılı için hesaplama yapılırken işlem tarihinde geçerli resmi ücret kalemleri esas alınmalıdır. Başvuru, ilave tasarım, yayım ve varsa yayım erteleme kalemleri ayrı değerlendirilir. Profesyonel hizmet alınması halinde hizmet bedeli de ayrıca açıklanmalıdır. Resmi kalemlerin kapsamı [TÜRKPATENT işlem ücretleri sayfasından](https://www.turkpatent.gov.tr/tasarim-islem-ucretleri) kontrol edilebilir.

• Başvuru kapsamı. Kaç farklı tasarım için işlem yapılacağını belirleyin.
• Yayım kapsamı. Görsellerin yayım ücretine etkisini hesaplamaya dahil edin.
• Ek talepler. Rüçhan veya yayım ertelemesi gibi işlemlerin resmi ücret kalemlerini kontrol edin.
• Hizmet kapsamı. Araştırma, görsel hazırlığı, başvuru takibi ve itiraz işlemlerinden hangilerinin teklife dahil olduğunu netleştirin.

Tasarım koruması ne zaman yenilenir?

Tescilli tasarımın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Beşer yıllık yenilemelerle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir. Yenileme talebi ve ödeme bilgisi, koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde sunulmalıdır. Bu dönem kaçırılırsa bitiş tarihinden itibaren altı ay içinde ek ücretle yenileme mümkündür. Koruma kendiliğinden yirmi beş yıl devam etmez; takvim başvuru tarihine göre kurulmalıdır. Süreler [SMK’nin 69. maddesinde](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T1/KanunMetni/bb586e8c-efca-4ed5-ac77-47f34dc5d8ee.html) düzenlenir.

Tasarım hakları nasıl korunur?

Taklit ürün karşısında ne yapılır?

Şüpheli bir ürün görüldüğünde önce satış ilanını, tarih bilgisini, satıcı kimliğini ve ürün görsellerini kaydedin. Mümkünse ürün örneği ile satın alma belgesini de saklayın. Ardından karşılaştırmayı kendi satış fotoğrafınızla sınırlamadan, tescildeki görseller üzerinden yapın. İhlal yalnızca birebir kopyayla sınırlı değildir; genel izlenim bakımından ayırt edici olmayan görünüm de kapsama girebilir. Hak kapsamı, geçerlilik ve kanuni istisnalar değerlendirilmeden yalnızca benzerliğe dayanarak kesin ihlal sonucu çıkarılmamalıdır.

Somut olayın şartlarına göre ihlalin tespiti, önlenmesi, durdurulması, sonuçlarının giderilmesi ve tazminat talepleri gündeme gelebilir. Gecikmenin zararı artıracağı durumlarda ihtiyati tedbir de değerlendirilebilir. İnternet platformuna yapılan bildirim ise yargısal incelemenin yerine geçmez. İzlenecek yol, eldeki delillere ve karşı tarafın kullanımına göre belirlenmelidir. Tescil belgesi alınmış olması da hakkın hiçbir zaman sorgulanamayacağı anlamına gelmez; koruma şartlarını taşımayan kayıt hakkında hükümsüzlük talep edilebilir.

Yurt dışında tasarım nasıl korunur?

Türkiye’de alınan ulusal tescil, kendiliğinden başka ülkelerde hak sağlamaz. İhracat yapılacak pazarlarda doğrudan ulusal veya uygun bölgesel başvurular değerlendirilebilir. WIPO tarafından yönetilen Lahey Sistemi ise katılım şartlarını sağlayan başvuru sahiplerine, seçilen üye ülke veya bölgeler için tek uluslararası başvuru imkânı sunar. Koruma her seçilen yerde ilgili hukuka tabidir ve reddedilebilir. Sistemin işleyişi [WIPO’nun Lahey açıklamasında](https://www.wipo.int/en/web/hague-system/about) ayrıntılandırılır.

İlk başvurudan sonra başka ülkelerde aynı tasarım için başvuru planlanıyorsa, şartları sağlandığında altı aylık rüçhan süresinden yararlanılabilir. Rüçhan, sonraki başvurunun belirli değerlendirmelerde ilk başvuru tarihine dayanmasını sağlar. Bu süre, başvuru öncesi açıklamalar için düzenlenen on iki aylık istisnayla karıştırılmamalıdır. Hedef ülkeler, başvuru hakkı ve gerekli belgeler ilk dosya hazırlanırken belirlenirse ihracat takvimiyle hukuki koruma takvimi birlikte yönetilebilir.

Özet

Başvuru hazırlığına, korunacak ürün sürümünü seçip tüm görselleri aynı dosyada toplayarak başlayın. Dosyanın yanına ilk açıklama tarihlerini, tasarımcı sözleşmelerini ve hedef pazarları ekleyin. Araştırma sonucunda yakın bir görünüm bulunursa farkları yazılı olarak değerlendirin. Başvuru gönderildikten sonra bildirimleri kimin izleyeceğini ve yenileme takviminin nerede tutulacağını belirleyin. Böylece ürün geliştirme, satışa çıkış ve hak takibi için işletme içinde uygulanabilir bir kayıt düzeni kurabilirsiniz.