Siber İşgal (Cybersquatting)

Siber işgal nedir?

Hangi alan adı kullanımları işgal sayılır?

Bir kişinin markanızı hedefleyen alan adını alıp size satmaya çalışması, müşterilerinizi rakip sitelere yönlendirmesi veya işletmenizle bağlantılıymış gibi kullanması siber işgal şüphesi doğurabilir. Cybersquatting olarak adlandırılan bu davranışta belirleyici mesele, başkasının ayırt edici işaretinden kötü niyetle yararlanılmasıdır. Ancak alan adının markanıza benzemesi tek başına yeterli değildir; karşı tarafın hakkı, kullanım amacı ve uygulanacak uyuşmazlık çözüm kuralları birlikte değerlendirilir.

• Satış baskısı. Markayı hedefleyen alan adının, hak sahibinden bedel almak amacıyla kaydedilmesi.
• Yazım hatasından yararlanma. Markanın harfleri değiştirilerek veya eksiltilerek kullanıcıların yanlış adrese çekilmesi. Bu yöntem typosquatting olarak da bilinir.
• Sahte bağlantı izlenimi. Alan adının yetkili satıcı, müşteri hizmetleri veya markanın resmî sitesi gibi sunulması.
• Trafiğin başka yere yönlendirilmesi. Marka nedeniyle gelen ziyaretçilerin ticari kazanç amacıyla reklam sayfalarına veya rakip işletmelere aktarılması.

Her benzer alan adı hukuka aykırı mı?

Bir sözlük kelimesini gerçek anlamıyla kullanan işletme, kendi adıyla tanınan kişi veya uyuşmazlık çıkmadan önce dürüst bir ticari faaliyet hazırlığı yapan alan adı sahibi meşru bir gerekçe ileri sürebilir. Alan adlarının yatırım amacıyla alınması ya da satışa çıkarılması da kendiliğinden kötü niyet oluşturmaz. İnceleme, belirli bir markanın hedeflenip hedeflenmediğine ve karşı tarafın açıklamasını destekleyen gerçek kullanım belgelerine dayanır. [WIPO değerlendirme ilkeleri](https://www.wipo.int/en/web/amc/domain-name-disputes/overview/index).

Alan adı kaydı, marka hakkı vermez. Bir adresi önce kaydetmek başkasının markasını ihlal etme yetkisi sağlamaz. Marka tescili de aynı kelimeyi içeren bütün alan adlarının otomatik olarak devredilmesini sağlamaz.

Siber işgal nasıl ispatlanır?

Alan adı şikâyetinde hangi deliller gerekir?

Siber işgal iddiasını hazırlarken önce hak sahipliğinizi ve olayların sırasını belgeleyin. Marka başvuru ve tescil tarihleri, ilk ticari kullanım, alan adının kayıt tarihi ve mevcut sahibin edinme tarihi birbirinden farklı olabilir. Dosyanın yalnızca bugünkü ekran görüntüsüne dayanması, önceki kullanımın veya taraflar arasındaki ilişkinin gözden kaçmasına neden olur. Her belgeyi hangi iddiayı desteklediğini belirterek ve elde edildiği tarihi koruyarak saklayın.

• Hak sahipliği belgeleri. Marka sicil kayıtları, ticaret unvanı belgeleri ve gerekiyorsa markasal kullanımı gösteren tarihli materyaller.
• Alan adı kayıtları. Erişilebilen RDAP veya WHOIS bilgileri, kayıt kuruluşu ve kayıt geçmişine ilişkin belgeler.
• Site içeriği. Tam adresi ve görüntüleme tarihi görülen ekran kayıtları, yönlendirmeler, reklamlar ve iletişim sayfaları.
• Yazışmalar. Satış teklifleri, bedel talepleri, önceki iş ilişkisine ait sözleşmeler ve gönderilen bildirimler.
• Karışıklık örnekleri. Yanlış yere gönderilen müşteri mesajları, sahte sipariş bildirimleri ve işletmenizle bağlantı kurulduğunu gösteren kayıtlar.
• Teknik kötüye kullanım. Sahte e-postaların özgün dosyaları ve başlık bilgileri gibi, yalnızca ekran görüntüsünden daha fazla veri içeren kayıtlar.

Boş alan adı kötü niyet gösterir mi?

Bir alan adında web sitesi açılmamış olması, UDRP kapsamında kötü niyet değerlendirmesini engellemez. Pasif elde tutma olarak anılan durumda markanın ayırt ediciliği, alan adının seçilme nedeni ve makul bir iyi niyetli kullanım ihtimali birlikte incelenir. Buna karşılık boş sayfa tek başına ihlal kanıtı değildir. Kayıt bilgilerinin gizlilik hizmetiyle korunması da başka olgular olmadan kötü niyet sonucu doğurmaz. [WIPO değerlendirme ilkeleri](https://www.wipo.int/en/web/amc/domain-name-disputes/overview/index).

Siber işgal başvurusu nereye yapılır?

UDRP başvurusu hangi alan adlarını kapsar?

UDRP, alan adı uyuşmazlıkları için uygulanan bir çözüm politikasıdır; WIPO ise bu politika kapsamında başvuru kabul eden hizmet sağlayıcılardan biridir. .com ve .net gibi genel üst düzey alan adlarında uygulanır. Ülke kodlu uzantılarda ise ilgili kayıt sisteminin politikası kontrol edilmelidir. Her ülke uzantısının UDRP kapsamında olduğunu varsaymak, başvurunun yanlış kuruma veya yanlış kurallarla yapılmasına neden olabilir. [WIPO UDRP rehberi](https://www.wipo.int/en/web/amc/domain-name-disputes/guide/index).

1. Alan adının, şikâyetçinin hak sahibi olduğu marka ile aynı veya karıştırılabilecek derecede benzer olduğunu gösterin.
2. Alan adı sahibinin ilgili ad üzerinde hakkı veya meşru menfaati bulunmadığını ortaya koyun.
3. Alan adının kötü niyetle tescil edildiğini ve kötü niyetle kullanıldığını delillerle açıklayın.

Bu şartlar birlikte aranır. UDRP sonucunda alan adının devrine veya iptaline karar verilebilir; tazminata hükmedilmez. Adresi işletmeniz için kullanmak istiyorsanız talebin devir olarak kurulması gerekir. İptal talebi, adresin sizin adınıza kaydedilmesini sağlamaz. Ayrıca UDRP süreci mahkemeye başvurma hakkını ortadan kaldırmaz; yargı yoluna başvurulmasının kararın uygulanmasına etkisi, ilgili usul kurallarına göre ayrıca takip edilmelidir. [ICANN UDRP politikası](https://www.icann.org/resources/pages/policy-2012-02-25-en).

TRABİS alan adı şikâyeti nasıl yapılır?

.tr uzantılı alan adlarında alternatif çözüm için TRABİS tarafından yayımlanan listede bulunan bir Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcısına, kısaca UÇHS'ye başvurulur. Şikâyet, doğrudan TÜRKPATENT'e yapılan bir marka itirazı değildir. Seçilen sağlayıcının başvuru formu, belge düzeni ve bildirim kuralları izlenir. Dosya hazırlanırken alan adının tahsis, yenileme ve devir geçmişi üzerinden ilgili geçiş hükümlerinin uygulanabilirliği de kontrol edilmelidir. [TRABİS hizmet sağlayıcıları](https://www.trabis.gov.tr/page/3).

İnternet Alan Adları Yönetmeliği uyarınca alan adının hak sahibi olunan veya ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ya da diğer tanıtıcı işaretlerle aynı veya benzer olması aranır. Alan adı sahibinin yasal hakkı veya bağlantısı bulunmamalı; alan adı kötü niyetle tahsis edilmiş veya kullanılmış olmalıdır. Buradaki veya bağlacı, UDRP'deki kötü niyetli tescil ve kullanım şartından ayrılır. [TRABİS başvuru koşulları](https://www.trabis.gov.tr/FAQ/1).

Başvuru öncesinde ihtar göndermek gerekir mi?

İhtar, tarafların anlaşarak devir yapmasını sağlayabilecek bir araçtır; ancak her dosyada ilk adım olarak seçilmesi gerekmez. Önce delilleri koruyun, karşı tarafın olası hakkını inceleyin ve başvuracağınız yolun usul şartlarını belirleyin. Deliller kaybolabilecekse veya aktif bir taklit faaliyeti varsa, iletişim kurma zamanını hukuki ve teknik müdahalelerle birlikte planlayın. Yazışmalarda doğrulanmamış suçlamalar yerine somut hakka, kullanıma ve talebe yer verin.

1. Alan adının uzantısını, kayıt kuruluşunu ve mevcut kullanımını tespit edin.
2. Hak sahipliğini ve kayıt geçmişini karşılaştıran bir olay çizelgesi hazırlayın.
3. Devir, iptal, kullanımın durdurulması veya tazminat hedeflerinden hangilerine ihtiyaç duyduğunuzu belirleyin.
4. Uygun başvuru yolunu seçip dilekçeyi, ekleri ve talebi birbirleriyle uyumlu hâle getirin.
5. Başvuru bildirimlerini, cevapları ve kararın uygulanması için gereken işlemleri takip edin.

Alan adı için hangi davalar açılır?

Marka hakkına tecavüz nasıl değerlendirilir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 7. maddesi, belirli şartlarda markanın alan adı olarak kullanılmasının yasaklanmasına imkân verir. Kullanıcının işaret üzerinde hakkı veya meşru bağlantısının bulunmaması ve kullanımın ticari etki yaratması değerlendirmede yer alır. Markaların benzerliği yanında ilgili mal ve hizmetler ile korumanın kapsamı incelenir. Bu nedenle yalnızca alan adındaki kelimeyi göstermek, her olayda marka hakkına tecavüzü ispatlamaya yetmez. [6769 sayılı Kanun](https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc101/kanuntbmmc101/kanuntbmmc10106769.pdf).

Konu fikri haklarla bağlantılı olsa da alan adının kaydedilmesi, kendiliğinden bir eser veya telif hakkı oluşturmaz. Uyuşmazlığın dayanağı çoğunlukla marka, ticaret unvanı veya haksız rekabet hükümleridir. Sitede size ait fotoğrafların, özgün metinlerin ya da yazılımın izinsiz kullanılması varsa bunlar ayrıca değerlendirilir. Alan adının kime tahsis edileceği ile içerikteki hak ihlalinin giderilmesi farklı talepler gerektirebilir; dosyada bu ayrım açık kurulmalıdır.

Alan adı için tazminat istenebilir mi?

Hak ihlalinin şartları oluşmuşsa mahkemeden ihlalin tespiti, önlenmesi, durdurulması ve koşullarına göre maddi veya manevi tazminat istenebilir. Acil durumlarda ihtiyati tedbir de değerlendirilebilir. Tazminat için talebin hukuki dayanağı ve zarar bağlantısı somutlaştırılmalıdır; alternatif çözüm yolunda devir kararı verilmesi tek başına belirli bir tazminat tutarı doğurmaz. Görevli ve yetkili mahkeme, ileri sürülen hakka ve olayın özelliklerine göre belirlenir. [6769 sayılı Kanun](https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc101/kanuntbmmc10106769.pdf).

Alan adı işgali nasıl önlenir?

Marka için hangi alan adları alınmalı?

Alan adı seçimini marka araştırmasıyla birlikte yürütün. Ana adresinizi, hedef pazarınızla ilgili uzantıları ve müşterilerin kolayca karıştırabileceği belirgin yazım biçimlerini değerlendirin. Her olası varyasyonu satın almak yerine işletmenin kullandığı adlara ve gerçek karışıklık ihtimaline göre öncelik belirleyin. Yeni marka veya ürün adını duyurmadan önce gerekli kayıtları planlayın. TÜRKPATENT'teki marka başvurusu ile alan adı tahsisinin ayrı işlemler olduğunu iş takviminde açıkça gösterin.

Alan adı hesabı nasıl korunur?

Alan adı hesabını işletmenin kontrolündeki iletişim bilgileriyle yönetin. Çalışan veya ajans değiştiğinde erişimin kaybolmaması için yetkileri ve teslim yükümlülüklerini yazılı belirleyin. Çok faktörlü doğrulamayı etkinleştirin, yenileme bildirimlerini izleyin ve otomatik yenilemenin ödeme sorunları nedeniyle başarısız olabileceğini hesaba katın. Benzer adresleri izlemek şüpheli kayıtları fark etmenize yardımcı olur. Mevcut hesabın ele geçirilmesi ise ayrıca kayıt kuruluşuyla acil güvenlik müdahalesi gerektiren farklı bir olaydır.

Özet

Siber işgal şüphesinde ilk işiniz, alan adının mevcut durumunu ve hak sahipliğinizi gösteren belgeleri aynı dosyada toplamaktır. Başvuru hazırlığına başlamadan önce istediğiniz sonucu açık yazın: adresi devralmak, yanıltıcı kullanımı durdurmak veya zararın giderilmesini istemek. Böylece dilekçedeki talep, seçilen yolun sağlayabileceği sonuçla uyumlu olur. Dosyayı sunmadan önce karşı tarafın olası hakkını ve olayların tarih sırasını da kontrol edin.