Patent mi Faydalı Model mi: Buluşunuza Doğru Korumayı Seçmek

Bir mühendis, iki parçayı birbirine kenetleyen ve montaj süresini yarıya indiren akıllı bir bağlantı parçasıyla ofisimize geliyor. Çalışıyor, satıyor ve bir rakip bunu bir yıl içinde kopyalayacak. İlk soru çoğu zaman mucidin beklediği soru olmuyor. Soru bunu nasıl patentleriz değil. Soru şu: bu bir patent mi olmalı, yoksa faydalı model mi? İki hak da Türkiye'de buluşları korur, ancak farklı durumlar için tasarlanmıştır ve yanlış olanı seçmek ya paraya ya da hakkın gücüne mal olur.

Hem patent hem faydalı model aynı yasada, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu içinde düzenlenir ve ikisini de TÜRKPATENT verir. Dışarıdan benzer görünürler: başvuru yaparsınız, buluşu tarif edersiniz ve sonunda kopyalayanlara karşı kullanabileceğiniz bir tekel hakkına sahip olursunuz. Fark, ofisin buluşu ne kadar derinlemesine incelediğinde, korumanın ne kadar sürdüğünde ve buluşun ilk etapta hak kazanması için çıtanın ne kadar yüksek olduğunda gizlidir.

Faydalı model, hakkın derinliğinden hız ve maliyet lehine ödün verir

Faydalı model daha hafif yoldur. Belirleyici özelliği, TÜRKPATENT'in bu hakkı vermeden önce kural olarak yenilik yönünden esaslı bir inceleme yapmamasıdır. Ofis şekli şartları kontrol eder ve bir araştırma raporu hazırlanır, ancak patentin geçtiği derinlemesine esas incelemesi standart faydalı model sürecinin parçası değildir. Bu tek fark, hakla ilgili diğer hemen her şeyi belirler.

Varsayılan olarak tam bir esas incelemesi olmadığı için, faydalı modeli elde etmek genellikle daha hızlı ve tescile ulaşması daha düşük maliyetlidir. Esas inceleme süreci, bir buluşun önceki teknikle satır satır karşılaştırılması anlamına gelir ve zaman alır; bu adımın kural olarak işlememesi, takvimi belirgin biçimde kısaltır. Buluş basamağı çıtası da daha düşüktür. Patentin anlamlı bir aşikar olmama eşiğini geçmesi gerekir; faydalı model bu konuda buluştan daha azını ister. Bir patent uzmanının fazla küçük bir adım olarak reddedebileceği kademeli iyileştirmelere tam da bu yüzden uygundur. Mevcut bir ürüne getirilen akıllı ama mütevazı bir geliştirme, çoğu zaman patentten çok faydalı modelin doğal alanıdır.

Karşılığında verilen ödün ise süre ve güçtür. Faydalı model, buluşu başvuru tarihinden itibaren on yıl korur ve bunun ötesinde yenileme yoktur. Hak tam bir yenilik incelemesi yapılmadan verildiği için geçerlilik karinesi daha zayıftır ve bir itiraz eden, ofisin hiç değerlendirmediği bir önceki tekniğe dayanarak hakka saldırabilir. Gerçek ve kullanılabilir bir haktır, ama daha hafif olanıdır.

Patent, daha güçlü ve daha uzun haktır, girişi ise daha zordur

Patent tam süreci işletir. TÜRKPATENT esaslı bir inceleme yapar; vermeden önce buluşu yenilik ve buluş basamağı yönünden önceki tekniğe karşı tartar. Verilen bir patentin daha ağır basmasının nedeni bu incelemedir. Ofisin denetiminden zaten geçmiştir, bu yüzden bir rakibin onu devre dışı bırakması daha zordur ve bir lisans görüşmesinde ya da mahkemede daha ikna edicidir.

Süre bu gücü yansıtır. Patent, buluşu başvuru tarihinden itibaren yirmi yıla kadar korur. Buluş basamağı şartı gerçekten daha yüksektir: buluşun, alanında uzman birine göre aşikar bir rötuştan fazlası olması gerekir. Bu yüksek çıta bir engel gibi görünse de aslında hakkı değerli kılan şeydir; geçilmesi zor bir eşiği aşan bir buluş, sonradan taklit edilmeye karşı da o kadar dayanıklı olur. Patent aynı zamanda dünyanın geri kalanına bağlanan yoldur. PCT (Patent İşbirliği Antlaşması) üzerinden yurt dışında başvuru yapmayı, bir lisanslama programı kurmayı ya da portföyünüzü inceleyecek bir yatırımcıyı çekmeyi düşünüyorsanız, incelenmiş patent ayakta kalan varlıktır.

Bazı buluşlar hiçbir şekilde faydalı model olamaz

Mucitlerin en sık yanıldığı nokta budur ve soruyu daha bütçe ya da strateji gündeme gelmeden çözebilir. Bazen seçim hiç yapılmaz; uygunluk kuralları sizin yerinize karar verir. 6769 sayılı Kanun kapsamında faydalı model, bir patentin kapsayabileceği her tür konu için açık değildir. Bu yol ürünlere ve teknik cihazlara yöneliktir. Bazı kategoriler kapsamının dışındadır ve genel hatlarıyla bu, usuller ve yöntemler ile kimyasal ve biyolojik maddeleri içerir.

Pratik sonucu doğrudandır. Buluşunuz esasen bir üretim usulü, bir şey yapma yöntemi ya da yeni bir kimyasal veya biyolojik bileşim ise, faydalı model size kapalı olabilir ve patent stratejik bir tercih olmaktan çıkıp tek koruma yolu haline gelir. Aynı teknik fikrin bazen bir ürün olarak da bir usul olarak da yazılabildiğini eklemek gerekir; istemlerin kurgusu, buluşun hangi kategoriye düştüğünü ve dolayısıyla hangi hakka uygun olduğunu doğrudan etkiler. İşte bu yüzden bu istisnalardan kasıtlı olarak nitel biçimde söz ediyoruz: kesin sınırlar buluşun nasıl kurgulandığına ve istemlerinin nasıl yazıldığına göre değişir, kataloga bakar gibi listelenip geçilemez. Bir yola bağlanmadan önce, kendi buluşunuza uygun kategoriyi, onu kanunla karşılaştırarak okuyabilecek bir patent vekiliyle teyit etmekte fayda var. Erken yapılan sağlam bir patent araştırması da önceki tekniğin ilk etapta iki hak için de yer bırakıp bırakmadığını, yani buluşun gerçekten yeni olup olmadığını gösterir.

İkisi arasında gerçekte nasıl seçim yapılır

Uygunluk netleştikten sonra karar, buluş ve arkasındaki işletmeyle ilgili birkaç dürüst soruya iner.

Bütçe ve hız

Bütçe sınırlıysa ve ürünün koruması hızla dosyalanması gerekiyorsa, faydalı model pragmatik cevaptır. Tescile daha hızlı ve daha düşük maliyetle ulaşır; küçük bir şirket ya da yeni bir girişim, bir rakip harekete geçmeden önce sahaya bir işaret koymaya çalışırken bu önemlidir. Erken bir başvuru tarihi, sonradan çıkacak benzer ürünlere karşı elinizi güçlendirir. İki yol için de resmi ücretler TÜRKPATENT tarafından belirlenir ve dönemsel olarak güncellenir, dolayısıyla güncel tutarları varsaymak yerine teyit edilecek bir şey olarak görün. Maliyetin yalnızca resmi ücretten ibaret olmadığını, vekillik ve süreç yönetimi gibi kalemleri de kapsadığını baştan hesaba katmak gerçekçi bir bütçe çıkarmayı kolaylaştırır.

Hakkın ne kadar savunulabilir olması gerektiği

Hakkı kullanma ve bunu kime karşı yapma olasılığınızı sorun. İhtarname göndermeyi, kaynakları güçlü bir rakiple karşılaşmayı ya da dava açmayı bekliyorsanız, incelenmiş patent elinizi çok daha güçlü kılar. Ofisin yenilik incelemesinden zaten geçmiş bir hakkı, biri karşı çıktığında geçersiz kılmak daha zordur.

Lisanslayacak mısınız, yurt dışına çıkacak mısınız

Lisans anlaşmaları ve yurt dışı başvuruları patenti ödüllendirir. Deneyimli muhataplar ve yabancı ofisler incelenmiş bir hak bekler ve uluslararası koruma için PCT yolu patentler üzerine kuruludur. Plan teknolojiyi lisanslamak ya da başka pazarlarda satmaksa, en baştan patente yönelin.

Ürünün ne kadar süre satacağı

Süreyi ürünün ticari ömrüyle eşleştirin. Birkaç sezonda demode olacak, hızlı tüketilen bir ürüne yapılan mekanik bir iyileştirme nadiren yirmi yıllık korumaya ihtiyaç duyar; faydalı modelle on yıl onun ömrüne ve ekonomisine uyar. Bir buluşa, satmayı bırakacağınız tarihten çok sonrasına uzanan bir koruma için fazladan ödeme yapmanın ticari bir karşılığı yoktur. Buna karşılık üzerine on yıllık bir iş kurmayı beklediğiniz bir platform teknolojisi, daha uzun ve güçlü patenti haklı çıkarır; burada korumanın erken bitmesi, ürün hâlâ gelir getirirken sizi savunmasız bırakabilir.

Sık görülen bir model: patenti dosyala, faydalı modeli yedekte tut

İki hak kesin biçimde birbirinin alternatifi değildir. Sık başvurulan bir strateji, aynı buluş için daha güçlü patenti takip ederken, sınırda kalan bir buluş basamağı ürünü korumasız bırakmasın diye faydalı modeli daha hızlı ve daha kesin bir yedek olarak elde tutmaktır. Bunun sizin durumunuzda işe yarayıp yaramayacağı ayrıntılara ve zamanlamaya bağlıdır; bu da yolu başvurudan sonra değil, önce bir patent vekiliyle çıkarmanın bir nedenidir.

Dürüst özet şu: soyut olarak iki haktan biri diğerinden iyi değildir. Doğru hak, buluşun kendisine ve onu pazara taşıyan işletmenin hedeflerine bağlıdır. Faydalı model, hızın ve maliyetin hakkın derinliğinden daha önemli olduğu kademeli, mekanik ya da kısa ömürlü iyileştirmeler için verimli seçimdir. Patent ise buluşun gerçek bir buluş basamağını geçtiği ve işletmenin kalıcı, incelenmiş, uluslararası taşınabilir bir varlığa ihtiyaç duyduğu durumlarda doğru seçimdir. Çoğu zaman bu kararı buluşu görmeden vermek mümkün değildir; tartı, somut ürün ve somut ticari plan masaya konduğunda doğru çalışır. Buluşunuzu her iki hakla karşılaştırarak okumak için yardım isterseniz, ekiplerimiz ilk değerlendirmeden tescile kadar patent tescili ve faydalı model başvurularını yürütür ve en çok kazandıran genellikle erken yapılan görüşmedir.